سیاست تعطیلی مدارس در ایران قرار است با رویکردی منطقهایتر دنبال شود. بر اساس اظهارات رضوان حکیمزاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش، شرایط هر منطقه میتواند در تصمیمگیری درباره فعالیت مدارس مورد توجه قرار گیرد تا در شرایطی که مشکل فقط یک شهر یا منطقه را درگیر کرده است، تعطیلی گسترده و سراسری انجام نشود.
این رویکرد با هدف کاهش تعطیلیهای غیرضروری و حفظ زمان آموزش مطرح شده است. موضوع زمان آموزش در ایران طی سالهای گذشته به دلیل تعطیلی مدارس در شرایط مختلف از جمله آلودگی هوا، بارش برف و مشکلات انرژی مورد توجه قرار گرفته است.
چرا تصمیمگیری درباره تعطیلی مدارس به سمت منطقهای شدن میرود؟
در سیاست جدید، وضعیت مدارس قرار است بیشتر بر اساس شرایط واقعی همان منطقه بررسی شود. به این ترتیب اگر یک مشکل جوی یا محیطی فقط بخش محدودی از یک استان را تحت تأثیر قرار دهد، امکان تصمیمگیری متناسب با همان محدوده وجود خواهد داشت.
این شیوه میتواند از تعطیلی کامل یک استان در شرایطی که مشکل فقط در چند شهر یا شهرستان وجود دارد جلوگیری کند و به مناطق مختلف اجازه دهد متناسب با وضعیت محلی درباره نحوه فعالیت مدارس تصمیم بگیرند.
در سالهای گذشته نیز نمونههایی از تصمیمگیری منطقهای برای تعطیلی یا غیرحضوری شدن مدارس به دلیل برف، یخبندان و شرایط جوی دیده شده است. در چنین مواردی معمولاً وضعیت راهها، شرایط آبوهوایی و امکان حضور ایمن دانشآموزان در مدرسه مورد توجه قرار میگیرد.
تعطیلیهای مکرر چه اثری بر زمان آموزش دانشآموزان دارد؟
یکی از نگرانیهای مطرحشده درباره تعطیلی مدارس، کاهش زمان واقعی حضور دانشآموزان در کلاسهای درس است. تعداد روزهای آموزشی و ساعات حضور دانشآموزان در مدرسه از عواملی هستند که میتوانند بر روند یادگیری اثر بگذارند.
تعطیلیهای متوالی ممکن است باعث شود بخشی از برنامه درسی به زمان دیگری منتقل شود یا مدارس برای جبران عقبماندگی آموزشی به برنامههای فشردهتری نیاز داشته باشند. به همین دلیل، موضوع فقط تعداد روزهای تعطیل نیست و نحوه جبران ساعات و محتوای آموزشی از دسترفته نیز اهمیت دارد.
حکیمزاده همچنین بر اهمیت توجه به زمان آموزش تأکید کرده است. در ارزیابی عملکرد آموزشی کشورها نیز صرفاً مقایسه نتایج آزمونها کافی نیست و میزان زمانی که دانشآموزان واقعاً در محیط آموزشی حضور دارند، میتواند یکی از عوامل مؤثر در تحلیل نتایج باشد.
تجربه کرونا چه نکاتی درباره تعطیلی مدارس نشان داد؟
همهگیری کرونا یکی از بزرگترین تجربههای تعطیلی گسترده مدارس در سالهای اخیر بود. در این دوره آموزش حضوری برای مدت قابل توجهی متوقف شد و مدارس به سمت آموزش غیرحضوری رفتند.
در سالهای بعد نیز درباره مدت زمان تعطیلی مدارس در ایران و سایر کشورها بحثهای مختلفی مطرح شد. یکی از موضوعات مورد توجه این بود که چگونه میتوان در شرایط بحرانی، میان حفظ سلامت دانشآموزان و تداوم آموزش تعادل برقرار کرد.
تجربه کرونا همچنین نشان داد آموزش غیرحضوری میتواند در شرایط اضطراری امکان ادامه ارتباط آموزشی را فراهم کند، اما جایگزین کامل آموزش حضوری برای همه دانشآموزان و در همه شرایط نیست.
آیا تعطیلی مدارس راهکار مؤثری برای ناترازی انرژی است؟
یکی دیگر از موضوعاتی که در بحث تعطیلی مدارس مطرح شده، ناترازی انرژی است. در برخی دورهها مدارس به دلیل افزایش مصرف انرژی یا محدودیتهای مربوط به تأمین گاز و برق تعطیل یا غیرحضوری شدهاند.
با این حال، پژوهشهای انجامشده درباره تعطیلی مدارس نشان دادهاند که سهم تعطیلی مدارس در کاهش مصرف انرژی میتواند محدود باشد. به همین دلیل، تصمیمگیری درباره تعطیلی نمیتواند فقط بر اساس میزان مصرف مدارس انجام شود و باید مجموعه شرایط اقتصادی، جوی، ایمنی و آموزشی مورد توجه قرار گیرد.
مهمترین عوامل مؤثر در تصمیمگیری درباره تعطیلی مدارس
| عامل | رویکرد مورد توجه |
|---|---|
| آلودگی هوا | بررسی میزان آلودگی و شرایط هر منطقه |
| ناترازی انرژی | بررسی میزان اثر تعطیلی مدارس بر مصرف انرژی |
| بارش برف و یخبندان | توجه به شرایط جادهها و امکان رفتوآمد ایمن |
| شرایط اضطراری منطقهای | تصمیمگیری متناسب با محدوده درگیر |
| وضعیت آموزشی | توجه به زمان آموزش و امکان جبران کلاسهای از دسترفته |
در این رویکرد، هدف این است که تعطیلی مدارس تا حد امکان متناسب با شرایط واقعی هر منطقه انجام شود و تصمیم یک منطقه به دلیل مشکلی محدود، تمام مدارس یک استان را تحت تأثیر قرار ندهد.
چرا کاهش تعطیلیهای غیرضروری اهمیت دارد؟
کاهش تعطیلیهای غیرضروری فقط به معنای افزایش تعداد روزهای حضور دانشآموزان در مدرسه نیست. استمرار برنامه آموزشی به معلم و دانشآموز اجازه میدهد مطالب درسی را طبق برنامه دنبال کنند و فاصلههای طولانی میان جلسات آموزشی کاهش پیدا کند.
از طرف دیگر، تعطیلی مدارس در شرایطی مانند آلودگی شدید هوا یا برف و یخبندان میتواند برای حفظ سلامت و ایمنی دانشآموزان ضروری باشد. بنابراین مسئله اصلی، حذف تعطیلی مدارس نیست بلکه تصمیمگیری دقیقتر بر اساس شرایط هر منطقه است.
در چنین شرایطی، تصمیمگیری منطقهای میتواند امکان تفاوت میان مناطق مختلف را فراهم کند. به عنوان مثال ممکن است وضعیت جوی یک شهرستان نامناسب باشد اما مدارس شهرستانهای دیگر همان استان امکان فعالیت عادی داشته باشند.
فرهنگسازی برای کاهش تعطیلی مدارس در زمستان
یکی دیگر از موضوعات مطرحشده، نحوه مدیریت مصرف انرژی در مدارس است. در کشورهای سردسیر، فعالیت مدارس در فصل زمستان معمولاً با رعایت الزامات مربوط به پوشش مناسب و مدیریت دمای محیط ادامه پیدا میکند.
از این منظر، کاهش تعطیلیهای ناشی از مشکلات انرژی تنها به تصمیم درباره باز یا بسته بودن مدارس محدود نمیشود و مدیریت مصرف انرژی و اصلاح الگوهای رفتاری نیز اهمیت دارد.
در نهایت، سیاست جدید آموزش و پرورش بر این ایده استوار است که تصمیم درباره تعطیلی مدارس بیشتر با شرایط واقعی همان منطقه هماهنگ شود. نتیجه این رویکرد به نحوه اجرای آن و چگونگی ارزیابی شرایط هر منطقه بستگی خواهد داشت. در کنار حفظ ایمنی دانشآموزان، استمرار آموزش و جبران زمان آموزشی از دسترفته نیز از موضوعات مهم این سیاست محسوب میشود.
سلامتزیستی