ایمپلنت فوری یکی از روشهایی است که فاصله بین کشیدن دندان و قرار دادن پایه ایمپلنت را تا حد امکان کوتاه میکند. با این حال اصطلاح «ایمپلنت فوری» لزوماً به معنی تکمیل کل درمان در یک جلسه یا تحویل دندان دائمی در همان روز نیست. در تعریف تخصصی، ایمپلنت فوری یعنی قرار دادن پایه ایمپلنت در حفره دندان بلافاصله پس از کشیدن دندان. قرار دادن روکش موقت یا بارگذاری فوری مرحلهای جداگانه است و فقط در شرایط مناسب انجام میشود.
بنابراین اینکه آیا میتوان دندان را کشید و همان روز پایه ایمپلنت را قرار داد یا نه، به وضعیت استخوان و لثه و شرایط محل دندان و همچنین امکان ایجاد ثبات اولیه مناسب برای ایمپلنت بستگی دارد.
ایمپلنت فوری چیست و آیا واقعاً در یک جلسه انجام میشود؟
در روش معمول ممکن است بعد از کشیدن دندان مدتی برای ترمیم بافت و آماده شدن استخوان صبر شود و سپس ایمپلنت در محل قرار بگیرد. در ایمپلنت فوری، در صورت مناسب بودن شرایط، پایه ایمپلنت در همان جلسه و بلافاصله پس از کشیدن دندان داخل حفره قرار داده میشود. این روش میتواند تعداد مراحل درمان و فاصله زمانی بین کشیدن دندان و شروع جایگزینی آن را کاهش دهد.
نکته مهم این است که قرار دادن فوری ایمپلنت با دندان فوری یکسان نیست. در برخی بیماران میتوان روکش موقت را نیز در همان جلسه یا مدت کوتاهی بعد قرار داد اما این کار به ثبات اولیه ایمپلنت و شرایط محل کاشت و وضعیت بایت بستگی دارد. در بسیاری از موارد نیز ایمپلنت باید بدون وارد شدن فشار قابل توجه در دوره ترمیم باقی بماند تا اتصال مناسب آن با استخوان شکل بگیرد.
چه افرادی کاندید مناسب ایمپلنت فوری هستند؟
کاندید مناسب ایمپلنت فوری باید از نظر وضعیت استخوان و بافت نرم شرایط قابل قبولی داشته باشد. وجود استخوان کافی برای ایجاد ثبات اولیه و امکان قرار دادن ایمپلنت در موقعیت مناسب از مهمترین عوامل تصمیمگیری است. سلامت بافت لثه و وضعیت دندانهای مجاور نیز باید بررسی شود.
بررسی شرایط زیر معمولاً در تصمیمگیری اهمیت دارد:
- استخوان اطراف حفره دندان تا حد امکان سالم و دستنخورده باشد.
- مقدار کافی استخوان برای ایجاد ثبات اولیه ایمپلنت وجود داشته باشد.
- آسیب ناشی از کشیدن دندان تا حد امکان محدود باشد.
- وضعیت لثه و بافت نرم برای درمان مناسب باشد.
- دندانهای مجاور مشکل جدی نداشته باشند.
- شرایط عمومی و بهداشت دهان بیمار برای انجام درمان مناسب باشد.
- محل کاشت از نظر زیبایی و عملکردی ریسک بالایی نداشته باشد.
در ناحیه جلوی فک بالا حساسیت انتخاب بیمار بیشتر است و عواملی مانند ضخامت استخوان جلویی و وضعیت بافت نرم و محل لبه لثه اهمیت بیشتری پیدا میکنند. به همین دلیل تصمیمگیری صرفاً بر اساس سن یا ظاهر محل دندان امکانپذیر نیست.
آیا عفونت دندان مانع ایمپلنت فوری میشود؟
وجود عفونت یکی از عواملی است که باید پیش از تصمیمگیری بهدقت بررسی شود. عفونت حاد در محل موردنظر از شرایطی است که طبق توصیههای ITI مانع انجام ایمپلنت فوری محسوب میشود. با این حال وضعیت همه عفونتها یکسان نیست و وجود برخی عفونتهای مزمن اطراف ریشه لزوماً به معنی غیرممکن بودن ایمپلنت فوری نیست.
در موارد انتخابشده، اگر عفونت بهطور کامل پاکسازی شود و استخوان کافی برای ایجاد ثبات اولیه وجود داشته باشد و شرایط دیگری نیز مناسب باشد، امکان انجام ایمپلنت فوری میتواند وجود داشته باشد. بنابراین تشخیص نوع و شدت عفونت و وضعیت استخوان محل کاشت اهمیت زیادی دارد و نمیتوان صرفاً بر اساس وجود یا نبود درد درباره امکان ایمپلنت فوری تصمیم گرفت.
اگر استخوان فک تحلیل رفته باشد چه اتفاقی میافتد؟
یکی از مهمترین پیششرطهای ایمپلنت فوری وجود استخوان کافی برای ایجاد ثبات اولیه است. اگر بعد از بررسی مشخص شود که استخوان محل دندان برای قرار دادن پایه ایمپلنت در موقعیت مناسب کافی نیست، ممکن است انجام ایمپلنت فوری انتخاب مناسبی نباشد. در چنین شرایطی پزشک میتواند روشهای دیگری مانند بازسازی استخوان را در برنامه درمان قرار دهد.
البته تحلیل استخوان همیشه به معنی کنار گذاشتن درمان ایمپلنت نیست. بسته به میزان نقص استخوان و محل آن ممکن است از روشهای پیوند یا بازسازی استخوان استفاده شود و پس از ایجاد شرایط مناسب ایمپلنت قرار بگیرد. گاهی نیز در صورت وجود نقص محدود میتوان همزمان با کاشت ایمپلنت از روشهای تقویت بافت سخت یا نرم استفاده کرد.
برای ایمپلنت فوری چه بررسیهایی لازم است؟
قبل از تصمیمگیری معمولاً معاینه دقیق دهان و بررسی وضعیت دندان و لثه انجام میشود. برای ارزیابی حجم و وضعیت استخوان و ساختارهای اطراف نیز ممکن است تصویربرداری سهبعدی مانند CBCT مورد نیاز باشد. راهنمای ITI برای موارد حساس ایمپلنت فوری در ناحیه جلوی فک بالا انجام بررسی رادیوگرافی مناسب و در بسیاری از موارد CBCT را برای ارزیابی دقیق محل توصیه میکند.
تصویربرداری سهبعدی به دندانپزشک کمک میکند موقعیت استخوان و ساختارهای آناتومیک اطراف را بررسی کند و محل مناسب قرارگیری ایمپلنت را از نظر سهبعدی برنامهریزی کند. در صورت وجود نقص استخوان یا شرایط پرخطر ممکن است روش دیگری به جای ایمپلنت فوری انتخاب شود. به همین دلیل بهتر است قبل از کشیدن دندان درباره امکان کاشت فوری با دندانپزشک مشورت شود و برنامه درمان پیش از جراحی مشخص باشد.
مزایا و محدودیتهای ایمپلنت فوری چیست؟
مهمترین مزیت ایمپلنت فوری کاهش فاصله زمانی بین کشیدن دندان و قرار دادن پایه ایمپلنت است. این روش میتواند در برخی بیماران تعداد مراجعات و مراحل درمان را کاهش دهد و از باقی ماندن طولانیمدت جای خالی دندان جلوگیری کند. با این حال این مزایا فقط زمانی قابل استفاده هستند که شرایط محل کاشت مناسب باشد.
از طرف دیگر ایمپلنت فوری یک روش پیچیده و وابسته به انتخاب صحیح بیمار است. آسیب به استخوان هنگام کشیدن دندان و نداشتن ثبات اولیه کافی و نقص استخوان و مشکلات بافت نرم میتوانند باعث شوند این روش مناسب نباشد یا به درمانهای تکمیلی نیاز پیدا کند. در موارد پرریسک نیز روشهای دیگر کاشت ممکن است انتخاب شوند تا احتمال عوارض کاهش پیدا کند.
جمعبندی؛ آیا ایمپلنت فوری برای شما مناسب است؟
ایمپلنت فوری میتواند در شرایط مناسب این امکان را فراهم کند که پایه ایمپلنت بلافاصله پس از کشیدن دندان در محل قرار بگیرد اما انجام آن برای همه بیماران امکانپذیر نیست. سلامت استخوان و لثه و وضعیت حفره دندان و میزان عفونت و امکان ایجاد ثبات اولیه مناسب از عوامل مهم در انتخاب این روش هستند.
همچنین «ایمپلنت فوری» الزاماً به معنی داشتن دندان دائمی در همان روز نیست. ممکن است در یک بیمار امکان قرار دادن پایه ایمپلنت در همان جلسه وجود داشته باشد اما روکش موقت یا روکش نهایی در زمان دیگری نصب شود. بنابراین پیش از کشیدن دندان بهتر است وضعیت فک و محل کاشت بهطور کامل بررسی و برنامه درمان متناسب با شرایط فرد تعیین شود.
سلامتزیستی