افزایش قبض برق کارخانه همیشه به معنی افزایش مقدار مصرف نیست. زمان مصرف، پیک تقاضا، ضریب قدرت و نحوه توزیع بار نیز میتوانند هزینه نهایی را تغییر دهند. به همین دلیل کاهش هزینه برق لزوماً به معنی کاهش تولید نیست و در بسیاری از کارخانهها میتوان با جابهجایی زمان فعالیت تجهیزات و کنترل بارهای همزمان، هزینه را مدیریت کرد.
هزینه برق در ساعات اوج بار چگونه محاسبه میشود؟
در تعرفههای زماندار، مصرف برق در بازههای کمباری، میانباری و اوج بار جداگانه ثبت میشود. در چارچوب ضرایب مطرحشده برای تعرفه برق صنعتی، ضریب کمباری ۰٫۵، میانباری ۱ و اوج بار ۲ در نظر گرفته میشود. بنابراین یک کیلوواتساعت مصرف در اوج بار میتواند چند برابر همان میزان مصرف در کمباری هزینه داشته باشد.
| بازه زمانی | ضریب اعمالشده بر بهای پایه انرژی | اثر بر هزینه |
|---|---|---|
| کمباری | ۰٫۵ | نصف نرخ پایه |
| میانباری | ۱ | برابر نرخ پایه |
| اوج بار | ۲ | دو برابر نرخ پایه |
ساعتهای اوج بار ثابت نیستند و با توجه به فصل و مقررات ابلاغی ممکن است تغییر کنند. بنابراین برای محاسبه دقیق قبض باید بازههای زمانی درجشده برای همان دوره صورتحساب را ملاک قرار داد.
تفاوت مصرف انرژی با پیک برق و دیماند چیست؟
یکی از اشتباهات رایج این است که تمام هزینههای قبض را به مقدار انرژی مصرفشده نسبت دهیم. انرژی با کیلوواتساعت اندازهگیری میشود اما قدرت یا دیماند با کیلووات ارتباط دارد و به بیشترین میزان تقاضای ثبتشده در یک بازه محاسباتی مربوط میشود. در بسیاری از قراردادهای صنعتی، عبور از قدرت قراردادی نیز میتواند هزینه اضافی ایجاد کند.
به همین دلیل ممکن است کارخانهای انرژی زیادی مصرف نکرده باشد اما به دلیل روشن شدن همزمان چند موتور، کمپرسور یا کوره، یک پیک بالا ایجاد کند. پایش لحظهای بار و راهاندازی تجهیزات به شکل پلکانی از روشهای رایج برای کنترل این پیک است.
چگونه هزینه برق کارخانه را کاهش دهیم؟
اولین اقدام، بررسی قبض و مشخص کردن سهم انرژی اوج بار، میانباری و کمباری است. سپس میتوان فعالیتهایی را که وابستگی زمانی ندارند به ساعات کمباری منتقل کرد. این روش بدون تغییر مقدار تولید، زمان مصرف برق را تغییر میدهد.
اقدام مهم دیگر، کنترل پیک مصرف است. اگر چند دستگاه پرمصرف همزمان روشن شوند، ممکن است دیماند به مقدار بالایی برسد. استفاده از سیستم پایش انرژی، زمانبندی روشن شدن تجهیزات و جلوگیری از راهاندازی همزمان بارهای سنگین میتواند به کنترل این وضعیت کمک کند. اندازهگیری مصرف تجهیزات به تفکیک خطوط تولید نیز باعث میشود بارهای غیرضروری و مصرف غیرعادی سریعتر شناسایی شوند.
اصلاح ضریب قدرت و کنترل مصرف راکتیو
در کارخانههایی که موتور و تجهیزات القایی زیادی دارند، بررسی ضریب قدرت و وضعیت بانک خازنی نیز اهمیت دارد. خرابی یا عملکرد نامناسب سیستم جبران توان راکتیو میتواند هزینه اضافی ایجاد کند و همزمان روی کیفیت برق و ظرفیت شبکه داخلی اثر بگذارد.
بنابراین در کنار جابهجایی بار، بهتر است وضعیت بانک خازنی، توان راکتیو و کیفیت برق نیز به صورت دورهای بررسی شود.
استفاده از گواهی صرفه جویی برق
گواهی صرفهجویی برق یکی دیگر از ابزارهای موجود برای پروژههای کاهش مصرف است. طبق دستورالعملهای جدید، گواهی صرفهجویی برق نشاندهنده مقدار مشخصی برق صرفهجوییشده بر حسب کیلوواتساعت است و در دو نوع اوج و عادی صادر میشود. این گواهیها قابلیت معامله در بورس انرژی و استفاده برای تسویه مصرف طبق ضوابط مربوطه را دارند.
نوع گواهی به زمان تحقق صرفهجویی وابسته است. بنابراین پروژهای که کاهش مصرف آن در دوره اوج اتفاق میافتد، میتواند مشمول گواهی اوج شود. جزئیات صدور و تسویه این گواهیها به مقررات و دوره زمانی پروژه بستگی دارد.
برای کاهش قبض برق از کجا شروع کنیم؟
بهترین نقطه شروع، مقایسه قبضهای چند دوره و بررسی همزمان کیلوواتساعت مصرفی، پیک قدرت، ساعات مصرف و توان راکتیو است. بعد از مشخص شدن عامل اصلی افزایش هزینه، میتوان بدون دستکاری بیدلیل برنامه تولید، بارهای قابل انتقال را به ساعات مناسبتر منتقل کرد و تجهیزات ایجادکننده پیک را مدیریت کرد.
در کارخانههای بزرگ، نصب کنتورهای فرعی و سیستم پایش انرژی برای خطوط و تجهیزات پرمصرف نیز میتواند تصویر دقیقتری از محل مصرف ارائه کند. دادههای لحظهای کمک میکنند افزایش غیرعادی مصرف، پیکهای ناگهانی و مصرف تجهیزات در زمان توقف تولید زودتر شناسایی شوند.
سلامتزیستی