تأخیر گفتار در کودکان؛ از چه سنی نگران‌کننده است و چه باید کرد؟
تأخیر گفتار در کودکان همیشه نشانه یک مشکل جدی نیست؛ سرعت رشد زبان در کودکان متفاوت است. با این حال، اگر کودک در حدود ۲ سالگی هنوز نمی‌تواند حداقل دو کلمه را کنار هم قرار دهد یا در درک و برقراری ارتباط مشکل دارد، بهتر است رشد او ارزیابی شود. طبق معیارهای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها، گفتن حداقل دو کلمه در کنار هم یکی از مهارت‌های زبانی مورد انتظار در ۲ سالگی است.
تأخیر گفتار ممکن است فقط به بیان کلمات مربوط باشد یا همراه با مشکل در درک زبان، استفاده از حرکات ارتباطی و تعامل اجتماعی دیده شود. به همین دلیل، مقایسه کودک با همسالان به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست.
تأخیر گفتار کودک چه علائمی دارد؟
اگر کودک در حدود ۲ سالگی هنوز کلمات محدودی دارد، نمی‌تواند عبارت‌های دوکلمه‌ای بسازد، درخواست‌های ساده را به‌خوبی درک نمی‌کند یا برای برقراری ارتباط از اشاره و سایر روش‌ها نیز کمتر استفاده می‌کند، بهتر است وضعیت او بررسی شود. در ۳۰ ماهگی، انتظار می‌رود بسیاری از کودکان حدود ۵۰ کلمه بدانند و از عبارت‌های دوکلمه‌ای استفاده کنند.
نشانه‌های مهم‌تر زمانی هستند که تأخیر گفتار همراه با مشکلات دیگری مانند دشواری در درک دستورها، ارتباط اجتماعی، بازی نمادین یا سایر مهارت‌های رشدی باشد. وجود تأخیر گفتار به‌تنهایی به معنای اوتیسم یا یک اختلال رشدی نیست و تشخیص به ارزیابی تخصصی نیاز دارد.
چرا کودک دیر حرف می‌زند و چه زمانی باید به متخصص مراجعه کرد؟
دیر حرف زدن می‌تواند با مشکلات شنوایی، سابقه خانوادگی تأخیر زبانی، برخی تفاوت‌ها یا مشکلات رشدی و همچنین تأخیر در درک زبان مرتبط باشد. مشکلات شنوایی نیز اهمیت ویژه‌ای دارند؛ به همین دلیل در ارزیابی تأخیر زبان معمولاً بررسی شنوایی نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.
اگر تأخیر کودک ادامه‌دار است یا علاوه بر گفتار، درک زبان و مهارت‌های ارتباطی نیز تحت تأثیر قرار گرفته‌اند، مراجعه به گفتاردرمانگر می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر مشکل کمک کند. ارزیابی معمولاً شامل بررسی گفتار، درک زبان، شیوه ارتباط، بازی، سابقه رشد و در صورت نیاز بررسی شنوایی است. ارزیابی زودهنگام و پیگیری منظم می‌تواند به شناسایی مشکلات احتمالی و انتخاب مداخله مناسب کمک کند.
چگونه به رشد گفتار کودک کمک کنیم؟
صحبت کردن مداوم با کودک، توضیح دادن اتفاق‌های روزمره، کتاب‌خوانی تعاملی، بازی کردن و پاسخ دادن به تلاش‌های کودک برای برقراری ارتباط از روش‌های ساده برای تقویت محیط زبانی هستند. هنگام صحبت کودک نیز می‌توان جمله او را کمی گسترش داد؛ به عنوان مثال، اگر کودک می‌گوید «توپ»، می‌توان گفت «توپ قرمز». تعامل مستقیم و فرصت دادن به کودک برای پاسخ دادن اهمیت زیادی دارد.
استفاده طولانی از موبایل و تلویزیون نباید جای تعامل مستقیم با والدین و مراقبان را بگیرد. با این حال، فعالیت‌های خانگی جایگزین ارزیابی تخصصی نیستند؛ اگر تأخیر محسوس یا پایدار وجود دارد، بهتر است بررسی گفتار و زبان به تعویق نیفتد.
جمع‌بندی
دیر حرف زدن در سال‌های ابتدایی زندگی همیشه به معنای وجود اختلال نیست، اما تأخیر قابل‌توجه یا همراه شدن آن با مشکل درک زبان و ارتباط باید جدی گرفته شود. اگر کودک در ۲ سالگی هنوز عبارت‌های دوکلمه‌ای ندارد یا در ۳۰ ماهگی پیشرفت زبانی محدودی نشان می‌دهد، ارزیابی توسط گفتاردرمانگر و بررسی شنوایی می‌تواند قدم مناسبی باشد.
سلامت‌زیستی
