با نزدیک شدن فصل سرما، نگهداری از گیاهان گلدانی در فضای باز برای بسیاری از گونههای حساس دشوار میشود. بعضی گیاهان با انتقال به داخل خانه میتوانند زمستان را پشت سر بگذارند و در بهار دوباره به فضای باز برگردند؛ برخی دیگر نیز به دوره استراحت در محیطی خنک و بدون یخبندان نیاز دارند. انتخاب روش مناسب به نوع گیاه، میزان نور خانه و دمای محیط بستگی دارد.
چه گیاهان گلدانی را میتوان در زمستان داخل خانه نگهداری کرد؟
همه گیاهان برای زمستانگذرانی به شرایط یکسانی نیاز ندارند. گیاهان گرمسیری معمولاً باید در محیطی روشن و نسبتاً گرم قرار بگیرند؛ در حالی که برخی گونهها مانند کاکتوسها و شمعدانیها میتوانند دورهای از خواب یا رشد محدود را سپری کنند.
نخل زینتی، مرکبات و گل ختمی
نخلهای زینتی گلدانی به سرما حساس هستند و بهتر است پیش از افت محسوس دمای شبانه به داخل خانه منتقل شوند. قرار دادن آنها در نزدیکی پنجرهای روشن و حفظ رطوبت نسبی محیط، به سلامت برگها کمک میکند. خاک نخل باید کمی مرطوب بماند؛ اما آبیاری بیش از اندازه میتواند به ریشه آسیب بزند.
درختان مرکبات گلدانی مانند لیمو و کامکوات نیز از گزینههای مناسب برای نگهداری زمستانی در خانه هستند. این گیاهان به نور فراوان نیاز دارند و بهتر است دور از جریان هوای سرد و دریچههای گرمایشی قرار بگیرند. برای جلوگیری از خشکی بیش از حد محیط میتوان از سینی سنگریزه و آب در نزدیکی گلدان استفاده کرد؛ البته کف گلدان نباید با آب تماس داشته باشد.
گل ختمی گرمسیری نیز در دمای پایین آسیب میبیند. انتقال آن به اتاقی روشن، کاهش آبیاری و کم کردن کوددهی در ماههای سرد به حفظ سلامت گیاه کمک میکند.
یاس، حسنیوسف و گیاهان معطر
یاس گلدانی را بهتر است پیش از شروع یخبندان به داخل خانه منتقل کنید. هرس ملایم شاخهها پیش از جابهجایی و قرار دادن گیاه در محیطی روشن میتواند به سازگاری بهتر آن کمک کند. ممکن است بخشی از برگها پس از انتقال بریزند؛ این اتفاق همیشه نشانه از بین رفتن گیاه نیست و گاهی واکنشی موقت به تغییر شرایط محیطی است.
حسنیوسف نیز به سرما حساس است و معمولاً با نزدیک شدن دمای شب به حدود ۱۰ درجه سانتیگراد باید به محیط محافظتشده منتقل شود. اگر فضای کافی برای نگهداری گیاه مادر ندارید، میتوانید از ساقههای سالم آن قلمه تهیه کنید تا در بهار گیاهان تازهای داشته باشید.
رزماری و آویشن از گیاهان معطر و کاربردی هستند که در گلدان قابل نگهداریاند. رزماری به نور مناسب و خاک با زهکشی خوب نیاز دارد و نباید ریشههای آن برای مدت طولانی خیس بمانند. آویشن نیز بهتر است در نزدیکی پنجرهای آفتابگیر قرار بگیرد و بین دو نوبت آبیاری، سطح خاک فرصت خشک شدن داشته باشد.
کاکتوس، شمعدانی و سرخس بوستون
کاکتوسها برخلاف گیاهان گرمسیری به آبیاری فراوان در زمستان نیاز ندارند. بسیاری از آنها با کوتاه شدن روزها وارد دوره خواب میشوند و بهتر است در محیطی خنک و روشن یا متناسب با نیاز گونه، با آبیاری بسیار محدود نگهداری شوند. پیش از انتقال نیز باید از نبود آفتهایی مانند شپشک آردآلود روی گیاه مطمئن شوید.
شمعدانی را میتوان به شکل گیاه گلدانی در محیطی روشن نگهداری کرد یا در شرایط مناسب به خواب زمستانی برد. روش دوم برای زمانی کاربرد دارد که فضای کافی برای نگهداری گلدان وجود ندارد. در این حالت باید شرایط نگهداری ریشه و ساقه متناسب با گونه و میزان سرمای محیط انتخاب شود.
سرخس بوستون به رطوبت بیشتری نسبت به بسیاری از گیاهان آپارتمانی نیاز دارد. اگر فضای خانه برای نگهداری فعال آن مناسب نیست، میتوان آن را در محیطی خنک و بدون یخبندان قرار داد و در طول زمستان فقط به اندازه جلوگیری از خشک شدن کامل خاک آبیاری کرد.
چگونه گیاهان گلدانی را برای زمستان به داخل خانه منتقل کنیم؟
انتقال ناگهانی گیاه از فضای باز به داخل خانه ممکن است باعث ریزش برگ، زرد شدن شاخوبرگ یا توقف موقت رشد شود. اختلاف نور، دما و رطوبت محیط بیرون و داخل خانه زیاد است؛ بنابراین بهتر است این تغییر بهتدریج انجام شود.
بررسی آفتها و تمیز کردن گلدان
پیش از انتقال، سطح خاک، زیر برگها و محل اتصال برگ به ساقه را بررسی کنید. شته، کنه و شپشک آردآلود از آفتهایی هستند که ممکن است همراه گیاه وارد خانه شوند و به سایر گیاهان سرایت کنند.
برای آمادهسازی گیاه میتوانید این کارها را انجام دهید:
- برگهای خشک، زرد و آسیبدیده را جدا کنید.
- سطح برگها را با آب تمیز بشویید و آلودگیها را پاک کنید.
- بدنه بیرونی گلدان و زیر آن را تمیز کنید.
- در صورت مشاهده آفت، پیش از انتقال گیاه از روش مناسب کنترل آفت استفاده کنید.
- گیاه تازهوارد را حدود سه تا چهار هفته از سایر گیاهان آپارتمانی جدا نگه دارید.
سازگار کردن گیاه با نور و دمای داخل خانه
بهتر است چند روز تا حدود دو هفته پیش از انتقال دائمی، مدت حضور گیاه در فضای داخل خانه را بهتدریج افزایش دهید. به عنوان مثال، ابتدا شبها گلدان را به داخل ببرید و در روز دوباره بیرون قرار دهید؛ سپس با نزدیک شدن سرما، زمان حضور آن در خانه را بیشتر کنید.
پس از انتقال، محل قرارگیری را بر اساس نیاز نوری گیاه انتخاب کنید. پنجرههای جنوبی و غربی معمولاً نور بیشتری دریافت میکنند؛ اما بعضی گیاهان به نور غیرمستقیم نیاز دارند و قرار گرفتن طولانیمدت آنها زیر نور مستقیم ممکن است باعث سوختگی برگ شود.
همچنین گیاهان را کنار شوفاژ، بخاری، دریچه کولر یا در مسیر جریان هوای سرد قرار ندهید. اگر رطوبت خانه پایین است، استفاده از دستگاه بخور یا قرار دادن چند گیاه در کنار یکدیگر میتواند به بهبود شرایط کمک کند.
تنظیم آبیاری و کوددهی در فصل سرما
بسیاری از گیاهان در زمستان به دلیل کاهش نور و کند شدن رشد، آب کمتری مصرف میکنند. به همین دلیل نباید برنامه آبیاری تابستان را بدون تغییر ادامه دهید. پیش از آبیاری، رطوبت خاک را بررسی کنید و بر اساس نیاز همان گونه تصمیم بگیرید.
چند نکته مهم برای مراقبت زمستانی عبارتاند از:
- اجازه ندهید آب اضافی برای مدت طولانی در زیرگلدانی باقی بماند.
- گیاهان گوشتی و کاکتوسها را فقط متناسب با نیاز گونه آبیاری کنید.
- برای گیاهان گرمسیری، رطوبت محیط را در حد مناسب حفظ کنید.
- اگر گیاه رشد فعالی ندارد، کوددهی را کاهش دهید یا موقتاً متوقف کنید.
- در طول زمستان برگها و ساقهها را مرتب از نظر نشانههای آفت و بیماری بررسی کنید.
جمعبندی
زمستانگذرانی گیاهان گلدانی زمانی موفق خواهد بود که پیش از شروع سرمای شدید، گونههای حساس را به محیط مناسب منتقل کنید. نخل، مرکبات، گل ختمی، یاس و حسنیوسف معمولاً به فضای روشن داخل خانه نیاز دارند؛ در حالی که کاکتوس و شمعدانی ممکن است با شرایط متفاوتی مانند خواب زمستانی نگهداری شوند.
مهمترین نکته این است که نیاز هر گیاه را جداگانه در نظر بگیرید. کنترل آفتها پیش از انتقال، سازگار کردن تدریجی گیاه با محیط خانه، تنظیم آبیاری و تأمین نور کافی کمک میکند گیاهان در پایان زمستان سالم بمانند و با شروع بهار دوباره رشد کنند.
سلامت زیستی










