انتخاب مخزن آب برای ساختمان ۱۰ واحدی به تعداد ساکنان، مصرف روزانه و مدت قطعی آب بستگی دارد. به عنوان مثال، ساختمانی با ۳۰ نفر ساکن و مصرف روزانه ۴۵۰۰ لیتر، برای ذخیره آب به مدت ۱۲ ساعت به مخزنی با ظرفیت تقریبی ۳۰۰۰ لیتر نیاز دارد. اگر هدف تأمین آب برای یک روز کامل باشد، مخزن ۶۰۰۰ لیتری انتخاب مناسب‌تری خواهد بود.
البته تعداد طبقات یا واحدها به‌تنهایی ظرفیت مناسب تانکر آب را مشخص نمی‌کند. یک ساختمان ۱۰ واحدی با ۴۰ نفر ساکن ممکن است روزانه ۶۰۰۰ لیتر آب مصرف کند. بنابراین پیش از خرید مخزن آب ساختمان باید میزان مصرف، مدت قطعی، فضای نصب و شرایط پمپ آب بررسی شود.
مخزن آب مناسب ساختمان ۱۰ واحدی چند لیتری است؟
برای محاسبه ظرفیت مخزن آب ساختمان می‌توان مصرف روزانه هر نفر را به‌صورت اولیه ۱۵۰ لیتر در نظر گرفت. این مقدار یک فرض محاسباتی است و مصرف واقعی ممکن است با توجه به شرایط ساختمان بیشتر یا کمتر باشد.
جدول زیر ظرفیت‌های پیشنهادی اولیه را برای ساختمان ۱۰ واحدی نشان می‌دهد. در محاسبات، ۱۵ درصد حاشیه اطمینان در نظر گرفته شده و ظرفیت پیشنهادی به سمت حجم‌های متداول بالاتر گرد شده است.
|
تعداد ساکنان |
مدت ذخیره آب |
حجم موردنیاز با حاشیه اطمینان |
ظرفیت پیشنهادی |
|---|---|---|---|
|
۳۰ نفر |
۶ ساعت |
۱۲۹۴ لیتر |
۱۵۰۰ لیتر |
|
۳۰ نفر |
۱۲ ساعت |
۲۵۸۸ لیتر |
۳۰۰۰ لیتر |
|
۳۰ نفر |
۲۴ ساعت |
۵۱۷۵ لیتر |
۶۰۰۰ لیتر |
|
۳۰ نفر |
۴۸ ساعت |
۱۰۳۵۰ لیتر |
۱۲۰۰۰ لیتر |
|
۴۰ نفر |
۱۲ ساعت |
۳۴۵۰ لیتر |
۴۰۰۰ لیتر |
|
۴۰ نفر |
۲۴ ساعت |
۶۹۰۰ لیتر |
۷۰۰۰ تا ۸۰۰۰ لیتر |
|
۴۰ نفر |
۴۸ ساعت |
۱۳۸۰۰ لیتر |
۱۴۰۰۰ تا ۱۵۰۰۰ لیتر |
بنابراین مخزن ۳۰۰۰ لیتری برای ساختمان ۱۰ واحدی با حدود ۳۰ نفر ساکن، معمولاً برای ذخیره نزدیک به نصف روز قابل بررسی است. در مقابل، برای ذخیره یک روز کامل بهتر است ظرفیت حدود ۶۰۰۰ لیتر در نظر گرفته شود.
اگر ساختمان کولر آبی، باغچه یا مصرف اضافی قابل‌توجهی دارد، باید آب موردنیاز این بخش‌ها نیز محاسبه شود. همچنین در مناطقی که آب شهری با فشار کم وارد مخزن می‌شود، سرعت پر شدن مخزن اهمیت زیادی دارد.
فرمول محاسبه ظرفیت مخزن آب ساختمان بر اساس تعداد نفرات و قبض آب
دقیق‌ترین روش برای انتخاب ظرفیت مخزن، بررسی مصرف واقعی ساختمان است. اگر اطلاعات مصرف در دسترس نباشد، می‌توان از تعداد ساکنان و یک سرانه مصرف تقریبی استفاده کرد.
فرمول محاسبه حجم مخزن به شکل زیر است:
V = N × C × (H ÷ 24) × (1 + M)
در این فرمول V حجم مخزن، N تعداد ساکنان، C مصرف روزانه هر نفر برحسب لیتر، H مدت ذخیره موردنیاز برحسب ساعت و M حاشیه اطمینان به‌صورت اعشاری است.
به عنوان مثال، برای ساختمان ۱۰ واحدی با ۳۵ نفر ساکن، مصرف روزانه هر نفر ۱۵۰ لیتر و قطعی آب ۱۰ ساعته، ابتدا مصرف روزانه را محاسبه می‌کنیم. مصرف ساختمان در مدت ۱۰ ساعت تقریباً ۲۱۸۸ لیتر خواهد بود. با افزودن ۲۰ درصد حاشیه اطمینان، ظرفیت موردنیاز به حدود ۲۶۲۵ لیتر می‌رسد؛ بنابراین مخزن ۳۰۰۰ لیتری قابل بررسی است.
V = 35 * 150 * (10/24) * (1+0.2) = 2625
روش دقیق‌تر، استفاده از قبض آب ساختمان است. اگر مصرف ثبت‌شده در یک دوره ۳۰ روزه برابر ۱۳۵ مترمکعب باشد، مصرف روزانه ساختمان به این صورت محاسبه می‌شود:
135 * 1000 / 30 = 4500
یعنی ساختمان روزانه ۴۵۰۰ لیتر آب مصرف می‌کند. برای ذخیره ۲۴ ساعت آب، با ۱۵ درصد حاشیه اطمینان، به ۵۱۷۵ لیتر ظرفیت نیاز است و مخزن ۶۰۰۰ لیتری انتخاب منطقی‌تری خواهد بود.
در محاسبات اولیه می‌توان حاشیه اطمینان ۱۵ تا ۲۰ درصدی در نظر گرفت. اگر تعداد ساکنان متغیر است یا مصرف فصلی زیادی وجود دارد، حاشیه ۲۵ تا ۳۰ درصد نیز قابل بررسی خواهد بود. این درصدها توصیه‌های برآوردی هستند و جای محاسبه دقیق مصرف و حجم قابل برداشت را نمی‌گیرند.
مخزن ۳۰۰۰ یا ۵۰۰۰ لیتری برای ساختمان ۱۰ واحدی کافی است؟
مخزن ۳۰۰۰ لیتری برای ساختمان‌هایی مناسب‌تر است که تعداد ساکنان آن‌ها زیاد نیست و آب شهری در فاصله‌های کوتاه دوباره وصل می‌شود. اگر ۳۰ نفر در ساختمان زندگی کنند و مصرف روزانه آن‌ها مجموعاً ۴۵۰۰ لیتر باشد، این مخزن از نظر حجم اسمی تقریباً ۱۶ ساعت آب تأمین می‌کند.
بااین‌حال، چون تمام ظرفیت مخزن قابل برداشت نیست و مصرف در ساعت‌های مختلف تغییر می‌کند، نباید روی تمام این مدت حساب کرد.
برای محاسبه مدت تأمین آب می‌توان از فرمول زیر استفاده کرد:
T = 24 × V ÷ D
در این فرمول، V حجم قابل استفاده مخزن و D مصرف روزانه ساختمان برحسب لیتر است.
به عنوان مثال، مخزن ۵۰۰۰ لیتری برای ساختمانی با مصرف روزانه ۴۵۰۰ لیتر، در حالت اسمی حدود ۲۷ ساعت آب ذخیره دارد. اگر برای برنامه‌ریزی ۱۵ درصد از ظرفیت را کنار بگذاریم، این مدت به حدود ۲۳ ساعت کاهش پیدا می‌کند.
اما در ساختمانی با ۴۰ نفر ساکن و مصرف روزانه ۶۰۰۰ لیتر، همین مخزن در حالت اسمی حدود ۲۰ ساعت پاسخگو خواهد بود و با در نظر گرفتن حاشیه اطمینان، مدت قابل اتکا کمتر می‌شود.
بنابراین هنگام خرید تانکر آب باید تفاوت ظرفیت اسمی و حجم قابل استفاده را در نظر بگیرید. معمولاً بخشی از آب پایین‌تر از خروجی باقی می‌ماند و شناور ورودی نیز ممکن است پیش از پر شدن کامل مخزن، جریان آب را قطع کند.
مخزن عمودی بهتر است یا افقی؟ انتخاب تانکر آب بر اساس فضای نصب
پس از محاسبه حجم، باید شکل مخزن را متناسب با فضای ساختمان انتخاب کنید. مخازن پلی‌اتیلن در مدل‌های عمودی، افقی، مکعبی و کتابی تولید می‌شوند و هرکدام برای شرایط خاصی مناسب هستند.
- مخزن عمودی: سطح کمتری از کف را اشغال می‌کند و برای حیاط یا موتورخانه با ارتفاع کافی مناسب است.
- مخزن افقی: ارتفاع کمتری دارد و برای پارکینگ‌ها و فضاهایی با سقف کوتاه قابل بررسی است.
- مخزن مکعبی یا کتابی: برای فضاهای باریک و کنار دیوار مناسب است و امکان استفاده بهتر از بعضی فضاهای محدود را فراهم می‌کند.
- مخزن زیرپله: برای ساختمان‌هایی طراحی شده که فضای نصب محدودی دارند؛ البته ظرفیت و ابعاد هر مدل باید جداگانه بررسی شود.
یکی از مهم‌ترین نکات، اندازه‌گیری مسیر حمل مخزن است. ممکن است تانکر ۶۰۰۰ لیتری در محل نهایی جا شود، اما از درب پارکینگ، راهرو یا پیچ راه‌پله عبور نکند.
در چنین شرایطی، استفاده از چند مخزن کوچک‌تر به‌صورت موازی می‌تواند راهکار مناسبی باشد. به عنوان مثال، دو مخزن ۳۰۰۰ لیتری مجموعاً همان ظرفیت اسمی یک مخزن ۶۰۰۰ لیتری را فراهم می‌کنند.
مزیت چند مخزن این است که در صورت اجرای شیرهای قطع مجزا، می‌توان یکی را برای شستشو از مدار خارج کرد. در مقابل، اتصالات بیشتر و نیاز به تنظیم صحیح لوله‌کشی از معایب این روش هستند.
نکته مهم درباره نصب روی پشت‌بام: هر ۱۰۰۰ لیتر آب تقریباً یک تن وزن دارد. بنابراین مخزن ۵۰۰۰ لیتری بیش از پنج تن بار آب به سازه وارد می‌کند و وزن بدنه و تجهیزات نیز به آن اضافه می‌شود. نصب مخزن بزرگ روی پشت‌بام باید حتماً با تأیید مهندس سازه انجام شود. برای ظرفیت‌های بالا، نصب در سطح زمین یا فضای مناسب همکف معمولاً گزینه قابل بررسی‌تری است.
نکات مهم خرید و نصب مخزن آب به همراه پمپ ساختمان
انتخاب مخزن آب مناسب فقط به ظرفیت آن محدود نمی‌شود. جنس بدنه، کیفیت اتصالات، محل نصب و هماهنگی با پمپ آب نیز اهمیت زیادی دارند.
برای ذخیره آب مصرفی ساختمان، مخزن پلی‌اتیلن مناسب آب آشامیدنی یکی از انتخاب‌های متداول است. هنگام خرید، مشخصات بهداشتی محصول، جلوگیری از عبور نور و مقاومت در برابر تابش خورشید را بررسی کنید. مخازن چندلایه مات می‌توانند ورود نور را کاهش دهند، اما این ویژگی به‌تنهایی جایگزین نظافت و نگهداری صحیح نیست.
تجهیزات مهم سیستم ذخیره و آبرسانی عبارت‌اند از:
- فلوتر یا شناور ورودی: برای قطع جریان آب هنگام پر شدن مخزن و جلوگیری از سرریز.
- لوله سرریز و هواکش: برای تخلیه ایمن آب اضافی و متعادل کردن فشار هوای داخل مخزن.
- شیر تخلیه: برای خارج کردن رسوبات و شستشوی دوره‌ای.
- شیر قطع و اتصالات مناسب: برای تعمیرات و جدا کردن مخزن از مدار.
- محافظ خشک کار کردن پمپ: برای جلوگیری از فعالیت پمپ در زمان پایین آمدن بیش از حد سطح آب.
- منبع تحت فشار یا سیستم کنترل: برای تنظیم عملکرد پمپ و کاهش روشن و خاموش شدن مکرر آن در طراحی‌های مناسب.
نکته مهم دیگر این است که ظرفیت مخزن آب، قدرت پمپ را تعیین نمی‌کند. پمپ باید براساس ارتفاع ساختمان، فشار موردنیاز طبقات، دبی مصرف هم‌زمان و افت فشار لوله‌ها انتخاب شود.
به عنوان مثال، ساختمان پنج‌طبقه با ۱۰ واحد ممکن است به مخزن ۶۰۰۰ لیتری نیاز داشته باشد، اما انتخاب پمپ آن باید جداگانه و براساس ارتفاع بالاترین شیر آب و شرایط لوله‌کشی انجام شود.
همچنین در نصب مخزن باید سطح زیر آن کاملاً صاف، تراز و مقاوم باشد و تمام کف مخزن مطابق دستورالعمل سازنده پشتیبانی شود. قرار دادن مخزن بزرگ روی چند تکیه‌گاه پراکنده ممکن است به بدنه آسیب بزند.
از اتصال مستقیم مکش پمپ به شبکه آب شهری نیز باید پرهیز شود، مگر آنکه طراحی و ضوابط محلی چنین آرایشی را صراحتاً مجاز بدانند. در بسیاری از ساختمان‌ها، مخزن واسط و پمپ بعد از آن راهکار مناسب‌تری است.
برای نگهداری بهتر، مخزن را به‌صورت دوره‌ای از نظر رسوب، نشتی، بو و تغییر رنگ آب بررسی کنید. زمان شستشو و ضدعفونی به کیفیت آب و شرایط بهره‌برداری بستگی دارد.
پرسش‌های متداول درباره ظرفیت مخزن آب ساختمان
برای ساختمان پنج‌طبقه ۱۰ واحدی چه مخزنی مناسب است؟
اگر ساختمان حدود ۳۰ نفر ساکن داشته باشد، مخزن ۳۰۰۰ لیتری برای ذخیره نزدیک به ۱۲ ساعت و مخزن ۶۰۰۰ لیتری برای یک روز قابل بررسی است. تعداد طبقات بیشتر در انتخاب هد و فشار پمپ تأثیر دارد.
مخزن ۵۰۰۰ لیتری برای چند واحد مناسب است؟
برای ساختمان ۱۰ واحدی با مصرف روزانه حدود ۴۵۰۰ لیتر، مخزن ۵۰۰۰ لیتری می‌تواند نزدیک به یک روز ذخیره ایجاد کند. اگر تعداد ساکنان یا مصرف آب بیشتر باشد، این مدت کاهش پیدا می‌کند.
آیا دو مخزن ۲۵۰۰ لیتری بهتر از یک مخزن ۵۰۰۰ لیتری است؟
ظرفیت اسمی هر دو روش برابر است. استفاده از دو مخزن، حمل و شستشوی جداگانه را آسان‌تر می‌کند، اما به لوله‌کشی و اتصالات بیشتری نیاز دارد.
آیا مخزن بزرگ‌تر باعث افزایش فشار آب می‌شود؟
خیر. حجم مخزن، میزان ذخیره آب را تعیین می‌کند. فشار آب به پمپ، ارتفاع ساختمان، شرایط لوله‌کشی و در سیستم‌های ثقلی به اختلاف ارتفاع سطح آب و محل مصرف وابسته است.
مخزن آب ساختمان چند وقت یک‌بار باید شسته شود؟
زمان دقیق به کیفیت آب و شرایط مخزن بستگی دارد. بازدید دوره‌ای ضروری است و در صورت مشاهده رسوب زیاد، آلودگی، بو یا تغییر رنگ، باید شستشو و در صورت نیاز ضدعفونی انجام شود.
در مجموع، برای ساختمان ۱۰ واحدی با حدود ۳۰ نفر ساکن، مخزن ۳۰۰۰ لیتری برای ذخیره حدود نصف روز و مخزن ۶۰۰۰ لیتری برای یک روز انتخاب‌های اولیه مناسبی هستند. اگر جمعیت ساختمان به ۴۰ نفر برسد، ظرفیت ۷۰۰۰ تا ۸۰۰۰ لیتر برای ذخیره یک روز و حدود ۱۴۰۰۰ تا ۱۵۰۰۰ لیتر برای دو روز قابل بررسی خواهد بود.
پیش از خرید نهایی، مصرف ثبت‌شده در قبض آب، مدت قطعی، فضای نصب و ظرفیت باربری محل را بررسی کنید. ذخیره آب آتش‌نشانی نیز باید مستقل از مصرف خانگی و مطابق ضوابط ساختمان محاسبه شود.
سلامت زیستی